القائلين بوحدة الوجود » است ( نقد النصوص ، 18 / 16 ) ، يعنى مؤسس مكتب عرفان نظرى به صورت كامل و مفصل و مدون آن و به عبارت ديگر « بنيان گذار عرفان بحثى » است « 1 » . همان گونه كه در بخش اول مقدمه ذكر شد ابن عربى از لحاظ كثرت تأليفات بى رقيب است . ولى از ميان آثار وى دو كتاب داراى اهميتى خاص است . اول فتوحات مكيه است ، و آن كتاب عظيمى است كه چاپ سربى آن بر 2500 صفحه بالغ مىشود و شامل تقريبا تمام بحثهايى است كه در عرفان نظرى قابل تصور است . « 2 » اين اثر كتاب درسى نبوده و بيشتر جنبهء يك كتاب مرجع را دارد . كتاب دومى كه فوق العادة اهميت دارد فصوص الحكم است ، كه در 160 صفحه چاپ جديد آن شيخ تمام نظريات خود را به طور خلاصه و موجز بيان كرده است . « 3 » اين كتاب در بيست و هفت « فص » نوشته شده است ، و هر يك از آنها به يك پيغمبر اختصاص دارد . در آنها شيخ جنبه هاى مختلف حكمت الهى و معارف يقيني را به صورت « كلمه » يا پيامى كه هر نبى و رسول براى امت خود آورده است به بهترين وجه بيان كرده است . نفوذ و تأثير اين كتاب در عرفان نظرى بىنظير است . استاد سيد جلال الدين آشتيانى مىگويد ، « شايد بتوان گفت هيچ كتابى به اندازهء فصوص مورد توجه طلاب و محصلان اين فن قرار نگرفته است . به همين مناسبت شرح و تعليقات فراوانى بر اين كتاب از عربى و فارسى و تركى نوشته‌اند » . « 4 » ب . صدر الدين قونيوى ابو المعالي صدر الدين محمد بن اسحاق بن يوسف بن على قونيوى ( ف 673 ) بعد از شيخ أكبر مهمترين شخصيت اين مكتب است . صدر الدين در سال 607 در قونيه چشم به جهان گشود . وى پسر مجد الدين اسحاق بود كه از اهالى ملطيه و ظاهرا

--> « 1 » . استاد سيد جلال الدين آشتيانى در شرح مقدمهء قيصرى ، مشهد ، 1344 ، ص 337 ، پاورقى . « 2 » چاپ بيروت در چهار جلد ، بدون تاريخ . آقاى عثمان يحيى مشغول طبع منقح فتوحات است ، و تا كنون چهار جلد مشتمل بر حد اكثر يك ششم كتاب به طبع رسيده است . « 3 » چاپ مصر به تصحيح ابو العلاء عفيفى ، 1946 . « 4 » مقدمه بر شرح مقدمهء قيصرى ، ص 12 ، پاورقى .